4447 SAYILI İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN

1 NOLU TEBLİĞ

 

21 Mayıs 2000 gün ve 24055 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır

 

 

            Bu tebliğin amacı; İşsizlik Sigortası uygulamasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

 

  1. KAPSAM

 

İşsizlik Sigortası; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2 nci maddesine göre bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan sigortalıları, aynı Kanunun Geçici 20 nci maddesinde açıklanan sandıklara tabi olan sigortalılar ile mütekabiliyet esasına dayalı olarak ülkemizde çalışan yabancı işçileri kapsamaktadır.

 

Anılan sigorta dalı kapsamına; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 3 üncü maddesinde belirtilen sigortalı sayılmayanlar, 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortalılar, 86 ncı maddesine göre topluluk sigortasına tabi sigortalılar, aynı Kanunun Geçici 20 nci maddesi kapsamında olmakla birlikte memur veya 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı Kamu İktisadi  Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli statüde bulunanlar, 5590 sayılı “Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları, Türkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği” Kanunu kapsamında çalışan sözleşmeli ve geçici personel ile hizmetliler, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan gelir veya aylık alıp da sosyal güvenlik destek primi ödeyerek yada ödemeksizin çalışanlar, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununun 2 nci maddesinde belirtilen isteğe bağlı sigortalılar dahil değildir.

 

İşsizlik sigortası kapsamında olup, 01.06.2000 tarihinde sigortalı olarak çalışmakta olanlar, bu tarihten itibaren; bu tarihten sonra işe girecek olanlar ise, işe başladıkları tarihten itibaren işsizlik sigortası kapsamında sigortalı olacaktır.

 

2.  TESCİL

 

      506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2 nci maddesinde tanımı yapılmış olan sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler “İşveren”, bu sigortalıların çalıştırıldıkları yerlerde “İşyeri” sayıldığından, bu sigortalılar açısından Sosyal Sigortalar Kurumunca İşsizlik Sigortası primlerinin tahsili için ayrıca işyeri dosyası tescil edilmeyecektir. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 8 inci ve 9 uncu maddeleri gereğince Sosyal Sigortalar Kurumunca işyeri ve sigortalı tescili yapılan işyerlerinin ve sigortalıların aynı zamanda işsizlik sigortası uygulamasında tescillerinin de yapılmış olduğu kabul edilecektir.

 

3.  PRİMLER

 

      İşsizlik Sigortası zorunlu olup, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 77 nci ve 78 inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlar üzerinden sigortalı için %2, işveren için %3 işsizlik sigortası primi ödenecektir.

 

Ayrıca, devlet her bir sigortalı için %2 oranında katkı payı ödeyecektir.

 

İşsizlik Sigortasına işverence süresi içinde ödenen prim tutarları, kazancın tespitinde gider olarak kabul edilecek; sigortalılarca ödenen prim tutarları ise gerçek ücretin hesaplanmasında gelir vergisi matrahından indirilecektir.

 

Herhangi bir nedenle işçinin sigortalılık durumunun sona ermesi halinde o ana kadar işçiden ve işverenden kesilen işsizlik sigortası primleri ile devlet katkı payı iade edilmeyecektir.

   

       4.  TAHAKKUK VE TAHSİL

 

            İşsizlik Sigortası primlerinin hesabı, günlük kazanç ile prim alt ve üst sınırlarının belirlenmesi, prim belgeleri, primlerin ödenmesi, ödenmeyen primler ve cezalar için düzenlenecek belgeler, yeni işverenlerin sorumluluğu ile teminatın ve hak edişin prim borcuna karşılık tutulması ve yersiz alınan primlerin iadesi hususunda; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanacaktır.

 

İşsizlik Sigortası primleri 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79 uncu maddesi uyarınca yeniden düzenlenen ve bir örneği ilişik (Ek:2) “Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi” nin işsizlik sigortası için açılmış olan bölümünde işverence beyan edilecektir.

 

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile bu Kanunun uygulanmasına dair Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 17 nci maddesine göre işverence düzenlenerek  sosyal sigortalar kurumuna verilmesi gereken bordroda kayıtlı malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı ile prime esas kazançlar aynı zamanda sigortalının işsizlik sigortası prim ödeme gün sayısı ile prime esas kazancını da oluşturduğundan işverence işsizlik sigortası için ayrıca dönem bordrosu düzenlenmeyecektir.

 

Aynı işyerinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasına tabi olduğu halde İsizlik Sigortası kapsamı dışında olanların da bulunması söz konusu olabileceğinden İşsizlik Sigortası kapsamı dışında tutulanlar için ayrı dönem bordrosu düzenlenecek ve bu husus bordronun görünür bir yerine “İşsizlik Sigortasına Dahil Olmayanlar” şeklinde kaşe basılarak belirtilecektir.

 

İşsizlik Sigortasına ilişkin primler, ilgili sigorta müdürlüğünün veznesine veya tahakkukun birlikte yapılmış olduğu nazara alınarak sigorta primleri için açılmış olan banka hesaplarına sigorta primleri ile birlikte ödenecektir.

 

       5.  ÖZEL EMEKLİ SANDIKLARINA TABİ OLANLAR

 

      506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun Geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalılıkları sağlanan iştirakçilerin, 4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesi gereğince İşsizlik Sigortası kapsamında olmaları nedeniyle bunların çalıştırıldıkları iş yerlerinin de Sosyal Sigortalar Kurumunca tescil edilmesi gerekmektedir. Bunlardan işyeri merkezleri İstanbul’da olan işverenler, Beyoğlu Sigorta Müdürlüğü’ne; Ankara’da olanlar, Çankaya Sigorta Müdürlüğüne ve işyeri merkezleri bu illerin dışında kalan işverenler de Çankaya Sigorta Müdürlüğü’ne bu tebliğ ekinde bulunan (Ek:1) “İşyeri Tescil Belgesi” ni doldurarak işyeri tescillerini yaptıracaklardır. Bu tescil belgesinin üzerine “Geçici 20 nci maddeye tabi olup 4447 sayılı Kanuna istinaden verilmiştir.” Şeklinde bir kaşe basılacaktır.

 

      Özel emekli sandıklarına tabi sigortalıların 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre tescilleri sözkonusu olmadığından  bunlar için işe giriş bildirgesi  ve dört aylık sigorta primleri bordrosu alınmayacak, “İşsizlik Sigortası Bildirim Formu” nun(Ek:3) yukarıda belirtilen sigorta müdürlüklerine verilmesi yeterli olacaktır.

 

      İşsizlik Sigortası Kapsamında; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun Geçici 20 nci maddesindeki sandıklara tabi olan sigortalılara ait İşsizlik Sigortası primlerinin toplanmasına ilişkin esaslar doğrultusunda da teknik detayı verilen formatta (Ek:4-5-6) ilgili aya ait “İşsizlik Sigortası Bildirim Formu” bilgilerinin manyetik ortamda, 3.5” , 1.44 MB disketlerle MS-DOS formatında ASCII, kod sayfası 857, ülke kodu 090, Türkçe destekli olarak satır sıralı formatta üç ayrı data sette “SSK Genel Müdürlüğü, ANKARA Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, Manyetik Servisi” ne, ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar teslim edilmesi gerekmektedir.

 

      Bu dosyaların ilki, ilgili aya ait bildirim formunun detay bilgilerini içeren tek satırlık bir kayıt yapısına  sahip olacaktır. (Ek:4)

 

      İkinci dosya ise, aynı form üzerinde mutabık kalınan bilgiler üzerinden çalışan sandık sigortalılarına ait detay envanter bilgilerinden oluşmalıdır. (Ek:5)

 

      Sözkonusu sigortalıların işverenlerince, sigortalılarına ait kimlik bilgileri, bir defaya mahsus olmak üzere ayrı bir disketle yukarıda belirtilen adrese teslim edilecektir. Bu tescillere ek olarak sigortalı çalıştırılmaya başlanması halinde bu değişiklik, yine aynı formatta aynı adrese teslim edilecektir. Üçüncü dosya olarak ayrı bir disketle verilecek bu bilginin detayı, (Ek:6) da belirlenen formatta olacaktır.

 

       506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun Geçici 20 nci maddesine tabi Özel Emekli Sandıklarına ait kodlar, (Ek:7) de gösterilmiş olup, sigortalıların kimlikle ilgili bilgilerinin formatlarının düzenlenmesinde bu kodlardan yararlanılacaktır.

 

6.  TASARRUFU TEŞVİK KESİNTİSİNİN KALDIRILMASI

 

      İşsizlik Sigortası Kanunu ile, 09.03.1988 tarihli ve 3417 sayılı “Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve  Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanunun” 2 nci ve 3 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmış olduğundan 01.06.2000 tarihinden itibaren;

 

a)     Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri                       Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılıYüksek   Öğretim Personel Kanunu  hükümlerine göre almakta olan kamu görevlileri ile kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kuruluşlarda çalışanların,

b)      On ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde çalışan işçilerin,

c)      Kanunları uyarınca sözleşmeli statüde çalışan personelin,   

 

Aylık ve ücretlerinden “Tasarruf Kesintisi” yapılmayacaktır.

 

      01.06.2000 tarihinden itibaren, İşsizlik Sigortası kapsama giren sigortalılar için bu tebliğin 1 inci maddesinde belirtilen oranlarda işsizlik sigortası primi ödenecektir.

 

7.  SSK VE İİBK’NIN GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

 

      İşsizlik Sigortası primlerinin toplanmasından, sigortalı ve işyeri bazında kayıtların tutulmasından; toplanan primler ile uygulanacak gecikme zammı, faiz ve cezaların “İşsizlik Sigortası Fonu”na aktarılmasından; teminat ve hak edişlerin prim borcuna karşılık tutulmasından, yersiz olarak alınan primlerin iadesinden Sosyal Sigortalar Kurumu görevli, yetkili ve sorumludur.

 

      Hak sahiplerine işsizlik ödeneğinin ödenmesi, hastalık ve analık sigortası primlerinin yatırılması, yeni bir iş bulma, meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi hizmetleri verilmesi ile ilgili işlemlerin yürütülmesinden İş ve İşçi Bulma Kurumu görevli, yetkili ve sorumludur.

 

8.  İDARİ İŞLEMLERE KARŞI İTİRAZ

 

      İşsizlik Sigortası Kanunu ile Sosyal Sigortalar Kurumuna verilen görevlerle ilgili itirazlar, adı geçen Kuruma; diğer her türlü hizmet ve işlemlerle ilgili itiralar ise İş ve İşçi Bulma Kurumuna yapılacaktır.

 

      Sosyal Sigortalar Kurumuna verilen görevlerle ilgili itirazlar, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun ilgili madde hükümlerine göre sonuçlandırılır.

 

      İş ve İşçi Bulma Kurumuna verilen görevlerle ilgili itirazlar, işlemin tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılacaktır. İtiraz ile ilgili işlemler 30 gün içinde sonuçlandırılacaktır. Yapılan itirazlar, daha önce yapılmış bulunan işlemlerin uygulanmasını geciktirmeyecektir. Yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır.

 

9.  İDARİ PARA CEZASI

 

      İşsizlik Sigortasına ilişkin yükümlülükleri nedeniyle, sigortalıların ücretlerinden indirim veya kesinti yapan işverenlere, İşsizlik Sigortası Kanununun 54 üncü maddesi gereğince her bir sigortalı için 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücret tutarında idari para cezası verilir.

 

      İdare para cezaları tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde İş ve İşçi Bulma Kurumuna ödenir veya aynı süre içinde kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Mahkemeye başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz.

 

 

10.  İŞSİZLİK SİGORTASI HİZMETLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ

 

İşsizlik Sigortası Kanunu gereğince işsizlik ödeneği hak sahipliği için diğer koşulların yanı sıra, hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak prim ödenmesi öngörüldüğünden, işini kaybetmesi sonucu bu haktan yararlanacak olanlara, ilk işsizlik ödeneği ödemeleri ile hastalık ve analık sigortası primlerinin ödenmesi, yeni bir iş bulma ve meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi hizmetleri verilmesi ile ilgili işlemler 2002 yılının Mart ayında başlayacaktır. Bu nedenle işverenler tarafından düzenlenecek işten ayrılma bildirgeleri ve buna ilişkin yükümlülükleri, sigortalı işsizlerin hak ve yükümlülükleri, İş ve İşçi Bulma Kurumunca verilecek hizmetler ve yapılacak işlemler hakkında ayrıca bir tebliğ yayımlanacaktır.

 

            Tebliğ olunur.

 

 

AÇIKLAMA

 1- İşveren, bu bildirgeyi bir takvim ayı içinde çalıştırdığı sigortalılar için düzenleyip, engeç ertesi ayın sonuna kadar, Kuruma vermek veya sigortalı çalıştırılmadığını ve ücret ödenmediğini aynı süre içinde Kuruma yazı ile bildirmek zorundadır.

 2- Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışanlar ile basım ve gazetecelik işlerinde belli görevlerde çalışanların sigortalılar için ayrı ayrı bildirge düzenlenir.

3- Primlerin hesabında;

a)      Sigortalıların o ay için hakettikleri ücretlerin,

b)      Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakdan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,

c)      İdari ve kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere, sigortalılara o ay içinde yapılan  ödemelerin,

bürüt toplamı esas alınır.

Prim hesabına esas tutulacak aylık kazanç toplamının 50 kuruşa kadar olan lira kesri nazara alınmaz, 50 kuruş ve daha fazla kesirler liraya çıkarılır. (S.S.K. Madde: 77)

4- Her sigortalı için prime esas tutulacak kazancın alt ve üst sınırını hesabında 506 sayılı Kanunun değişik 78 inci maddesi hükmü gözönünde tutulur.

5- Prim ödeme gün sayısının hesabında :

a)      Sigortalının tam çalıştığı takvim ayında, takvim ayı kaç gün olursa olsun 30 gün,

b)      Sigortalı takvim ayı içindeki bazı günlerde çalışmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış ise, ücret aldığı gün sayısı esas alınır.

6- Bildirge <<İşkolunun tehlike sınıfı>> karesi içine işyerinin Kurumca tesbit edilip tebliğ olunan tehlike sınıfı yazılır.

7- Kurumca saptanarak işyerine bildirilen <<tehlike derecesi>> (alt, üst, normal) ilgili kare içine (X) işareti konularak belirtilir.

8- <<İşyeri Sicil No :>> bölümündeki kareler içine işyerine Kurumca verilip tebliğ olunan sicil numarası eksiksiz olarak yazılır.

9- Bildirge ait olduğu ay için ilk kez düzenlenmişse <<bildirgenin mahiyeti>> bölümündeki (asıl) karesine (1) kodu, asıl bildirgeyi tamamlamak üzere ek olarak düzenlenmişse (ek) karesi içine (2) kodu ve iptal işlemi için düzenlenmişse (iptal) karesi içine (3) kodu yazılır. Bu kodlar, maden yeraltı işleri için düzenlenen bildirgelere sırası ile 4,5,6 ve basım ve gazetecelik işleri bildirgelerinde A, B, C, olur. Ek ve iptal bildirgeleri sadece düzeltilecek farkı ihtiva eder.

10- Bildirgenin ait olduğu yıl ve ay için ayrılmış olan karelerin ilkine son iki rakamı, ay için ayrılmış olan kareye de kaçıncı aya ait olduğu yazılır. ( Ocak ila Eylül ayları 01,02 ila 09, Ekim ila Aralık ayları 10,11,12 olarak yazılır.)

11- 8’inci sırada (G) harfi ile gösterilen kısma ay içinde sigortalılara yapılan ve prime tabi olan veya olmayan her türlü ödemeler tutarı (Ücret, prim, ikramiye, yakacak, yemek, giyim parası v.s.) ile aynı yardım bedellerinin toplamı kaydedilir.

<<Sigorta prim hesabı>> başlıklı tablonun düzenleme şekli.

12- Bazı sigorta kollarına veya bütün sigorta kollarına tabi sigortalıların prime esas kazançları tutarı olan ve (D) harfi ile gösrerilen kısma yazılan meblağdan, ay içinde ücretli izin kullananların prime esas kazanç tutarı olan ve (F) harfi ile gösterilen kısma yazılan meblağ çıkarıldıktan sonra kalan İş Kazaları İle Meslek Hastalıkları Sigortası primine esas kazanç toplamı (D-F) işareti ile gösterilen kısma,

13- Bazı sigorta kollarına veya bütün sigorta kollarına tabi olan ve (B) (C) harfleri ile gösterilen kısımlarda yazılı kazançlar tutarı, Analık Sigortası primine esas kazançlar toplamının yazılmasına mahsus (B+C) harfleri ile gösterilen kısma, Analık Sigortası primine esas kazanç toplamı olarak,

14- Bazı sigorta kollarına veya bütün sigorta kollarına tabi olup, (B) (C) harfleri ile gösterilen kısımlarda yazılı kazançlar toplamı, Hastalık Sigortası primine esas kazançların yazılmasına mahsus (B+C) harleri ile gösterilen kısma Hastalık Sigortası primine esas kazanç toplamı olarak,

15- Aday çırak, çırak ve öğrencilerin İş Kazaları İle Meslek Hastalıkları ve Hastalık Sigortasına tabi tutulduğu yerlerde bunların prime esas kazançlar tutarı olan ve (A) harfi ile gösterilen kısma yazılan meblağ , aynen bu tablonun (A) harfi ile gösterilen kısmına, Hastalık Sigortası primine esas kazanç toplamı olarak,

16- Bütün sigorta kollarına tabi olanların prime esas kazançlar tutarı olan ve (C) harfi ile gösterilen kısma yazılı meblağ, aynen bu tablonun (C) harfi ile gösterilen kısmına Malüllük, Yaşlılık, ve Ölüm Sigortaları prime esas kazançlar toplamı olarak,

Yazılır ve İş Kazaları İle Meslek Hastalıkları Sigortaları primleri Kurumca tebliğ olunan tehlike sınıfına tabi olduğu prim nisbeti, Analık, Hastalık, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primleri, prim oranı tablosunda gösterilen % nisbetleri veya bu nispetlerde  değişiklik olduğu takdirde yeni nispetler  üzerinden hesaplanıp prim tutarı hanesine kaydedilir.

17- Bu bildirge 2 nüsha düzenlenir. Birinci nüshası Kurumun ilgili ünitesine verilir. İkinci nüshası ise işyerinde saklanır.